Μεγάλος Αδελφός

Εορτασμός της Κυριακής των Βαΐων και του Πάθους του Κυρίου

Στον Γολγοθά συγκρούστηκαν δύο τρόποι σκέψης. Στο Ευαγγέλιο, τα λόγια του σταυρωμένου Ιησού έρχονται σε έντονη αντίθεση με τα λόγια εκείνων που τον σταύρωσαν. Οι τελευταίοι του έλεγαν διαρκώς: «Σώσε τον εαυτό σου». Οι ηγέτες του λαού έλεγαν: «Αφήστε να δούμε αν σώσει τον εαυτό του. Αν το κάνει, τότε είναι ο Χριστός του Θεού, ο εκλεκτός Του» (Λουκ. 23:35). Οι στρατιώτες έλεγαν το ίδιο πράγμα: «Αν είσαι ο βασιλιάς των Ιουδαίων, σώσε τον εαυτό σου» (στ. 37). Τέλος, ένας από τους εγκληματίες, επαναλαμβάνοντας τα λόγια τους, του είπε: «Εσύ δεν είσαι ο Χριστός; Σώσε τον εαυτό σου» (στ. 39). Σώσε τον εαυτό σου. Φρόντισε τον εαυτό σου. Σκέψου τον εαυτό σου. Όχι τους άλλους, αλλά μόνο τη δική σου ευημερία, τη δική σου επιτυχία, τα δικά σου συμφέροντα: Τα υπάρχοντά σου, τη δύναμή σου, την εικόνα σου. Σώσε τον εαυτό σου. Αυτή είναι η μόνιμη επωδός του κόσμου που σταύρωσε τον Κύριο.

Ας προβληματιστούμε λίγο πάνω σ’ αυτό.

Ο τρόπος σκέψης του Θεού είναι ενάντια σε αυτή την εγωκεντρική νοοτροπία. Το μότο «σώσε τον εαυτό σου» συγκρούεται με τα λόγια του Σωτήρα, που προσφέρει τον εαυτό του. Όπως και οι αντίπαλοί του, ο Ιησούς μιλάει τρεις φορές στο σημερινό Ευαγγέλιο (πρβλ. στ. 34, 43, 46). Ωστόσο, δεν διεκδικεί τίποτα για τον εαυτό του· μάλιστα, δεν υπερασπίζεται κι ούτε καν δικαιολογεί τον εαυτό του. Προσευχήθηκε στον Πατέρα και προσέφερε έλεος στον καλό ληστή. Ένα από τα λόγια του, συγκεκριμένα, σηματοδότησε τη διαφορά σε σχέση με το μότο «σώσε τον εαυτό σου». Είπε: «Δεν ξέρουν τι κάνουν· Πάτερ, συγχώρεσέ τους» (στ. 34).

Ας αναλογιστούμε τα λόγια του Κυρίου. Πότε τα είπε; Σε μια πολύ συγκεκριμένη στιγμή: Ενώ τον σταύρωναν, καθώς ένιωθε τα καρφιά να τρυπούν τα χέρια και τα πόδια του. Ας προσπαθήσουμε να φανταστούμε τον αφόρητο πόνο που υπέφερε. Εκείνη τη στιγμή, μέσα στον πιο διαπεραστικό σωματικό πόνο του πάθους του, ο Χριστός ζήτησε συγχώρεση για εκείνους που τον κάρφωναν πάνω στον Σταυρό. Σε τέτοιες στιγμές, εμείς θα φωνάζαμε και θα εξωτερικεύαμε όλο τον θυμό και τον πόνο μας. Αλλά ο Ιησούς είπε: «Πατέρα, συγχώρεσέ τους».

Σε αντίθεση με τους άλλους μάρτυρες για τους οποίους μιλάει η Αγία Γραφή (βλ. Β΄ Μακ. 7:18-19), ο Ιησούς δεν επέπληξε τους δήμιους του, ούτε απείλησε με τιμωρίες στο όνομα του Θεού· αντίθετα, προσευχήθηκε για τους ληστές. Στερεωμένος στην αγχόνη του εξευτελισμού, η μόνιμη διάθεσή του για προσφορά στον άνθρωπο μετατράπηκε πλέον σε συγχωρητική διάθεση.

Αδελφοί μου, ο Θεός κάνει το ίδιο πράγμα με εμάς. Όταν προκαλούμε πόνο με τις πράξεις μας, ο Θεός υποφέρει, αλλά έχει μόνο μία επιθυμία: Να μας συγχωρήσει. Για να το εκτιμήσουμε αυτό, ας ατενίσουμε τον σταυρωμένο Κύριο. Από τις επώδυνες πληγές του, από τις ροές αίματος που προκαλούν τα καρφιά της αμαρτωλότητάς μας, αναβλύζει η συγχώρεση. Ας κοιτάξουμε τον Ιησού στο Σταυρό και ας συνειδητοποιήσουμε ότι ποτέ δεν ειπώθηκαν μεγαλύτερα λόγια: Πατέρα, συγχώρεσε. Ας κοιτάξουμε τον Ιησού στο Σταυρό και ας συνειδητοποιήσουμε ότι ποτέ δεν μας κοίταξε με πιο γαλήνιο και συμπονετικό βλέμμα. Ας κοιτάξουμε τον Ιησού στο Σταυρό και ας καταλάβουμε ότι ποτέ δεν έχουμε λάβει μια πιο στοργική αγκαλιά. Ας κοιτάξουμε τον εσταυρωμένο Κύριο και ας πούμε: «Σ' ευχαριστώ, Χριστέ μου! Με αγαπάς και με συγχωρείς πάντα, ακόμη κι εκείνες τις στιγμές που δυσκολεύομαι να αγαπήσω και να συγχωρήσω τον εαυτό μου».

Εκεί, καθώς σταυρωνόταν, στο αποκορύφωμα του πόνου του, ο ίδιος ο Ιησούς υπάκουσε στην πιο απαιτητική από τις εντολές του: Να αγαπάμε τους εχθρούς μας. Ας σκεφτούμε κάποιον που, στη δική μας ζωή, μας πλήγωσε, μας προσέβαλε ή μας απογοήτευσε· κάποιον που μας εξόργισε, που δεν μας κατάλαβε ή που αποτέλεσε κακό παράδειγμα. Πόσο συχνά ξοδεύουμε χρόνο κοιτάζοντας πίσω σε εκείνους που μας αδίκησαν! Πόσο συχνά αναπολούμε και γλείφουμε τις πληγές που μας έχουν προκαλέσει άλλοι άνθρωποι, η ίδια η ζωή και η ιστορία. Σήμερα, ο Ιησούς μας διδάσκει να μην μένουμε εκεί, αλλά να αντιδρούμε, να σπάμε τον φαύλο κύκλο του κακού και της θλίψης. Να αντιδρούμε στα καρφιά της ζωής μας με αγάπη, στα χτυπήματα μίσους με την αγκαλιά της συγχώρεσης. Ως μαθητές του Ιησού, ακολουθούμε τον Δάσκαλο ή ακολουθούμε τη δική μας επιθυμία να αντεπιτεθούμε; Αυτό είναι ένα ερώτημα που πρέπει να θέσουμε στον εαυτό μας:

Ακολουθούμε τον Δάσκαλο ή όχι;

Αν θέλουμε να ελέγξουμε αν ανήκουμε πραγματικά στον Χριστό, ας δούμε πώς συμπεριφερόμαστε απέναντι σε εκείνους που μας έχουν πληγώσει. Ο Κύριος μάς ζητάει να αντιδράσουμε όχι όπως αισθανόμαστε ή όπως κάνουν όλοι οι άλλοι, αλλά με τον τρόπο που Εκείνος ενεργεί απέναντί μας. Μας ζητά να ξεφύγουμε από τη νοοτροπία που λέει: «Θα σε αγαπήσω αν με αγαπάς· θα είμαι φίλος σου αν είσαι φίλος μου· θα σε βοηθήσω αν με βοηθήσεις». Αντίθετα, πρέπει να δείχνουμε συμπόνια και έλεος σε όλους, γιατί ο Θεός βλέπει έναν γιο ή μια κόρη σε κάθε άνθρωπο. Δεν μας διαχωρίζει σε καλούς και κακούς, σε φίλους και εχθρούς. Εμείς είμαστε αυτοί που το κάνουμε αυτό και κάνουμε τον Θεό να υποφέρει. Γι' Αυτόν, όλοι μας είμαστε τα αγαπημένα του παιδιά, παιδιά που επιθυμεί να αγκαλιάσει και να συγχωρήσει. Ακριβώς όπως στην παραβολή του γαμήλιου γλεντιού, όπου ο πατέρας του γαμπρού στέλνει τους υπηρέτες του στους δρόμους και λέει: «Καλέστε τους όλους· λευκούς, μαύρους, καλούς και κακούς, όλους, τους υγιείς, τους αρρώστους, όλους...". (πρβλ. Ματθ. 22:9-10). Η αγάπη του Ιησού είναι για όλους· όλοι έχουν το ίδιο προνόμιο: Να αγαπιούνται και να συγχωρούνται.

Πατέρα, συγχώρεσέ τους, γιατί δεν ξέρουν τι κάνουν. Σύμφωνα με το Ευαγγέλιο, ο Ιησούς «συνέχισε να το λέει» αυτό (βλ. στ. 34). Δεν το είπε μια για πάντα καθώς τον κάρφωναν στο σταυρό. Αντίθετα, πέρασε όλο το χρόνο του στο σταυρό με αυτά τα λόγια στα χείλη και στην καρδιά του. Ο Θεός δεν κουράζεται ποτέ να συγχωρεί. Πρέπει να το καταλάβουμε αυτό, όχι μόνο στο μυαλό μας, αλλά και στην καρδιά μας. Ο Θεός δεν κουράζεται ποτέ να συγχωρεί. Εμείς είμαστε αυτοί που κουραζόμαστε να ζητάμε συγχώρεση. Εκείνος όμως δεν κουράζεται ποτέ να συγχωρεί. Δεν μας ανέχεται για λίγο και μετά δεν αλλάζει γνώμη, όπως μπαίνουμε στον πειρασμό να κάνουμε εμείς. Ο Ιησούς -έτσι μας διδάσκει το Ευαγγέλιο του Λουκά- ήρθε στον κόσμο για να μας φέρει τη συγχώρεση των αμαρτιών μας (βλ. Λουκ. 1:77). Στο τέλος, μας έδωσε μια σαφή εντολή: Να διακηρύξουμε τη συγχώρεση των αμαρτιών σε όλους στο όνομά Του (πρβλ. Λουκ 24:47). Ας μην κουραστούμε ποτέ να διακηρύσσουμε τη συγχώρεση του Θεού. Εμείς οι ιερείς, να τη χορηγούμε· όλοι οι χριστιανοί, να τη λαμβάνουμε και να τη μαρτυρούμε. Ας μην κουραστούμε ποτέ όταν πρόκειται για τη συγχώρεση του Θεού.

Πατέρα, συγχώρεσέ τους, γιατί δεν ξέρουν τι κάνουν. Ας παρατηρήσουμε κάτι ακόμη. Ο Ιησούς όχι μόνο ζήτησε να συγχωρεθούν, αλλά ανέφερε και τον λόγο της συγχώρεσης: Γιατί δεν ξέρουν τι κάνουν. Πώς γίνεται αυτό; Αυτοί που τον σταύρωσαν είχαν προμελετήσει τη δολοφονία του, είχαν οργανώσει τη σύλληψη και τις δίκες του, και τώρα στέκονταν στον Γολγοθά για να γίνουν μάρτυρες του θανάτου του. Ωστόσο, ο Χριστός δικαιολογεί αυτούς τους βίαιους ανθρώπους λέγοντας: Δεν γνωρίζουν. Έτσι ενεργεί ο Ιησούς σε ό,τι μας αφορά: Κάνει τον εαυτό του συνήγορό μας. Δεν βάζει τον εαυτό Του απέναντί μας, αλλά υπέρ μας και εναντίον των αμαρτιών μας. Τα λόγια του μας κάνουν να σκεφτόμαστε: Γιατί δεν γνωρίζουν; Πρόκειται μάλλον για την άγνοια της καρδιάς, την οποία έχουμε όλοι μας ως αμαρτωλοί.

Όταν καταφεύγουμε στη βία, δείχνουμε ότι δεν ξέρουμε πια τίποτα για τον Θεό, που είναι ο Πατέρας μας, ούτε καν για τους άλλους, που είναι αδελφοί και αδελφές μας. Χάνουμε τον Χριστό από τα μάτια μας γιατί βρισκόμαστε στον κόσμο και καταλήγουμε ακόμη και να διαπράττουμε παράλογες πράξεις σκληρότητας. Το βλέπουμε αυτό στην ανοησία του πολέμου, όπου ο Χριστός σταυρώνεται για άλλη μια φορά. Ο Χριστός καρφώνεται για άλλη μια φορά στον Σταυρό στις μητέρες που θρηνούν τον άδικο θάνατο των συζύγων και των γιων τους. Σταυρώνεται στους πρόσφυγες που φεύγουν μακριά από τις βόμβες με τα παιδιά στην αγκαλιά τους. Σταυρώνεται στους ηλικιωμένους που αφήνονται μόνοι τους να πεθάνουν· στους νέους που στερούνται το μέλλον· στους στρατιώτες που στέλνονται να σκοτώσουν τα αδέλφια τους. Ο Χριστός σταυρώνεται εκεί, σήμερα.

Πατέρα, συγχώρεσέ τους, γιατί δεν ξέρουν τι κάνουν. Πολλοί άνθρωποι άκουσαν αυτά τα εκπληκτικά λόγια, αλλά μόνο ένα άτομο ανταποκρίθηκε σε αυτά. Ήταν ένας εγκληματίας, σταυρωμένος δίπλα στον Ιησού. Μπορούμε να φανταστούμε ότι το έλεος του Χριστού ξύπνησε μέσα του μια τελευταία ελπίδα και τον οδήγησε να πει αυτά τα λόγια: «Ιησού, θυμήσου με» (Λουκ. 23:42). Σαν να ήθελε να πει: «Όλοι οι άλλοι με έχουν ξεχάσει, αλλά εσύ συνεχίζεις να σκέφτεσαι αυτούς που σε σταυρώνουν. Μαζί σου, λοιπόν, υπάρχει θέση και για μένα». Ο καλός ληστής αποδέχτηκε τον Θεό καθώς η ζωή του τελείωνε, και με αυτόν τον τρόπο η ζωή του άρχισε από την αρχή. Μέσα στην κόλαση αυτού του κόσμου, είδε τον παράδεισο να ανοίγεται μπροστά του: «Σήμερα θα είσαι μαζί μου στον Παράδεισο» (στ. 43). Αυτό είναι το θαύμα της συγχώρεσης του Θεού, που μετέτρεψε το τελευταίο αίτημα ενός καταδικασμένου σε θάνατο ανθρώπου στην πρώτη "αγιοποίηση" της ιστορίας.

Αδελφοί μου, κατά τη διάρκεια αυτής της εβδομάδας, ας προσκολληθούμε στη βεβαιότητα ότι ο Θεός μπορεί να συγχωρήσει κάθε αμαρτία. Συγχωρεί τους πάντες. Μπορεί να γεφυρώσει κάθε απόσταση και να μετατρέψει κάθε πένθος σε χορό (βλ. Ψαλμ. 30:12). Τη βεβαιότητα ότι με τον Ιησού υπάρχει πάντα μια θέση για όλους. Ότι με τον Χριστό τα πράγματα δεν τελειώνουν ποτέ. Ότι μαζί του δεν είναι ποτέ πολύ αργά. Ότι με τον Θεό, μπορούμε πάντα να επιστρέψουμε στη ζωή. Πάρτε θάρρος! Ας ταξιδέψουμε προς το Πάσχα με τη συγχώρεσή του. Γιατί ο Χριστός μεσιτεύει συνεχώς για εμάς ενώπιον του Πατέρα (βλ. Εβρ. 7:25). Ατενίζοντας τον βίαιο και βασανισμένο κόσμο μας, δεν κουράζεται ποτέ να επαναλαμβάνει: Πατέρα, συγχώρεσέ τους, γιατί δεν ξέρουν τι κάνουν. Ας κάνουμε τώρα το ίδιο, σιωπηλά, μέσα στην καρδιά μας, και ας επαναλάβουμε: Πατέρα, συγχώρεσέ τους, γιατί δεν ξέρουν τι κάνουν.

Πάπα Φραγκίσκου

 

Πλατεία Αγίου Πέτρου

Κυριακή, 10 Απριλίου 2022