Ευχαριστώ τον Κύριο γιατί μπορώ να τελώ αυτή τη Θεία Λειτουργία για τον εγκαινιασμό του λειτουργήματός μου ως διαδόχου του αποστόλου Πέτρου, τη μέρα της εορτής του αγίου Ιωσήφ του μνήστορος της Παρθένου Μαρίας και προστάτη της παγκόσμιας  Εκκλησίας . Πρόκειται για μια σύμπτωση που έχει τη σημασία της, και είναι επίσης η ονομαστική εορτή του σεβαστού προκατόχου μου: είμαστε κοντά του με τις προσευχές μας, γεμάτοι στοργή κι ευγνωμοσύνη.

 

Απευθύνω θερμό χαιρετισμό στους αδελφούς μου καρδινάλιους και επισκόπους, στους ιερείς, διακόνους, μοναχούς και μοναχές και σε όλους τους πιστούς λαϊκούς. Ευχαριστώ τους εκπροσώπους των άλλων Εκκλησιών και εκκλησιαστικών Κοινοτήτων, όπως και τους εκπροσώπους της Ιουδαϊκής Κοινότητας και των άλλων θρησκευτικών κοινοτήτων για την παρουσία τους. Εγκάρδιους χαιρετισμούς απευθύνω στους Ηγέτες του Κράτους και της Κυβέρνησης, στα μέλη των επίσημων αντιπροσωπειών πολλών χωρών απ’ όλο τον κόσμο και στα Διπλωματικά Σώματα.

Στο Ευαγγέλιο ακούσαμε ότι «ο Ιωσήφ έκανε όπως τον πρόσταξε ο άγγελος του Κυρίου, και πήρε στο σπίτι του τη Μαρία τη γυναίκα του»(Μτ 1,24). Αυτές οι λέξεις δείχνουν ήδη την αποστολή που αναθέτει ο Θεός στον  Ιωσήφ: αυτός θα είναι ο προστάτης. Ο προστάτης τίνος; Της Μαρίας και του Ιησού. Αλλά αυτή η προστασία επεκτείνεται και στην Εκκλησία, όπως ο μακαριστός Ιωάννης Παύλος ο 2ος είχε επισημάνει: «Ακριβώς όπως ο άγιος Ιωσήφ φρόντισε με αγάπη τη Μαρία και αφιέρωσε με χαρά τον εαυτό του στην ανατροφή του Ιησού Χριστού, με τον ίδιο τρόπο φροντίζει και προστατεύει το Μυστικό Σώμα του Χριστού, την Εκκλησία, της οποίας η Παρθένος Μαρία είναι το πρότυπο προς μίμηση»(Redemptoris Custos, 1).

Πώς επιτέλεσε ο Ιωσήφ τον ρόλο του ως προστάτη;  Διακριτικά, ταπεινά και σιωπηλά, αλλά με διαρκή παρουσία και ολοκληρωτική πιστότητα, ακόμα κι όταν δυσκολευόταν να καταλάβει. Από τον καιρό του αρραβώνα του με τη Μαρία ως τη μέρα που βρήκαν τον δωδεκαετή Ιησού στον Ναό της Ιερουσαλήμ, είναι παρών την κάθε στιγμή με στοργική φροντίδα. Ως ο σύζυγος της Μαρίας, είναι στο πλευρό της σε καλές και σε δύσκολες στιγμές, στο ταξίδι προς τη Βηθλεέμ για την απογραφή και στις ώρες αγωνίας και χαράς όταν γέννησε. Ανάμεσα στο δράμα της φυγής στην Αίγυπτο και στη διάρκεια της αγωνιώδους αναζήτησης του παιδιού τους στον Ναό. Και αργότερα, στην καθημερινότητα της οικογένειας στη Ναζαρέτ, στο εργαστήρι όπου δίδαξε την τέχνη του στον Ιησού.

Πως ανταποκρίθηκε ο Ιωσήφ στην κλήση του να γίνει ο προστάτης της Μαρίας, του Ιησού και της Εκκλησίας; Έχοντας σταθερά στραμμένη την προσοχή του στον Θεό, ανοιχτός στα σημεία της παρουσίας του Θεού, δεκτικός έναντι των σχεδίων του Θεού, και όχι απλώς των δικών του. Αυτό ακριβώς είχε ζητήσει ο Θεός από τον Δαβίδ, όπως ακούσαμε στο πρώτο Ανάγνωσμα. Ο Θεός δεν θέλει ένα σπίτι που το έχτισαν άνθρωποι, αλλά πιστότητα στον δικό του λόγο, στο δικό του σχέδιο. Ο Θεός ο ίδιος χτίζει το σπίτι, αλλά με ζωντανές πέτρες σφραγισμένες από το Πνεύμα του. Ο Ιωσήφ είναι «προστάτης»  επειδή έχει την ικανότητα ν’ ακούει τη φωνή του Θεού και να οδηγείται από το θέλημά του. Και γι’ αυτό τον λόγο είναι ακόμα περισσότερο ευαίσθητος απέναντι στα πρόσωπα που του ανατέθηκε η φροντίδα τους. Μπορεί και βλέπει τα πράγματα ρεαλιστικά, βρίσκεται σ’ επαφή με το περιβάλλον του, μπορεί και παίρνει πραγματικά σοφές αποφάσεις. Στο πρόσωπο του Ιωσήφ, αγαπητοί φίλοι, μαθαίνουμε πώς ν’ ανταποκρινόμαστε στην κλήση του Θεού, γρήγορα και αποφασιστικά, αλλά βλέπουμε επίσης τον πυρήνα της χριστιανικής κλήσης, που είναι ο Χριστός! Ας προστατεύουμε τον Χριστό στη ζωή μας, ώστε να μπορούμε να προστατεύουμε τους άλλους, ώστε να μπορούμε να προστατεύουμε τη δημιουργία!

Η κλήση να είναι κανείς «προστάτης» δεν είναι ωστόσο κάτι που περιλαμβάνει μόνο εμάς τους Χριστιανούς. Έχει και μια προηγούμενη διάσταση που είναι απλώς ανθρώπινη και περιλαμβάνει τον καθένα. Αυτή έχει το νόημα της προστασίας όλης της δημιουργίας, της ομορφιάς της κτίσης, όπως μας λέει το Βιβλίο της Γένεσης και όπως μας έδειξε ο άγιος Φραγκίσκος της Ασίζης. Σημαίνει σεβασμό όλων των δημιουργημάτων του Θεού και σεβασμό του περιβάλλοντος μέσα στο οποίο ζούμε. Σημαίνει να προστατεύουμε τους ανθρώπους, να δείχνουμε ενδιαφέρον αγάπης για καθένα και για όλα τα πρόσωπα, ιδιαίτερα για τα παιδιά, τους ηλικιωμένους, τους ενδεείς, εκείνους που συχνά έρχονται τελευταίοι στη σκέψη μας. Σημαίνει να φροντίζει ο ένας τον άλλον μέσα στην οικογένειά μας: πρώτα οι σύζυγοι  να αλληλοπροστατεύονται, κι έπειτα ως γονείς να φροντίζουν τα παιδιά τους, και τα ίδια τα παιδιά, όταν έρθει ο καιρός, να προστατεύουν τους γονείς τους. Σημαίνει να φτιάχνουμε ειλικρινείς φιλίες μέσα στις οποίες να προστατεύουμε ο ένας τον άλλον με εμπιστοσύνη, σεβασμό και καλοσύνη. Τελικά, το καθετί είναι εμπιστευμένο στην προστασία μας, και όλοι μας είμαστε υπεύθυνοι για το καθετί. Να είμαστε προστάτες των δώρων του Θεού!

Όποτε οι άνθρωποι αποτυγχάνουν να ζουν σύμφωνα μ’ αυτή την υπευθυνότητα, όποτε αποτυγχάνουμε να φροντίζουμε για τη δημιουργία και για τ’ αδέρφια μας, ο δρόμος ανοίγεται στην καταστροφή και οι καρδιές σκληραίνουν. Κατά τρόπο τραγικό, σε κάθε ιστορική περίοδο υπάρχουν «Ηρώδες» που μηχανεύονται φόνους, προκαλούν ολέθρους και αμαυρώνουν το πρόσωπο ανδρών και γυναικών.

Παρακαλώ, θα ήθελα να ζητήσω από όλους εκείνους που έχουν υπεύθυνες θέσεις στην οικονομική, πολιτική και κοινωνική ζωή και από όλους τους καλοπροαίρετους άνδρες και γυναίκες: ας γίνουμε «προστάτες» της δημιουργίας, προστάτες του σχεδίου του Θεού του εγγεγραμμένου στη φύση, προστάτες ο ένας του άλλου και του περιβάλλοντος. Ας μην αφήσουμε οιωνούς καταστροφής και θανάτου να συνοδεύουν την πρόοδο αυτού εδώ του κόσμου! Αλλά για να είμαστε «προστάτες» πρέπει επίσης να προσέχουμε τον εαυτό μας! Ας μην ξεχνάμε ότι η έχθρα, ο φθόνος και η αλαζονεία ρυπαίνουν τη ζωή μας! Επομένως, να είμαστε προστάτες σημαίνει επίσης να προσέχουμε τα συναισθήματά μας, την καρδιά μας γιατί εκεί εδρεύουν οι καλές και οι κακές προθέσεις: προθέσεις που οικοδομούν και γκρεμίζουν! Δεν πρέπει να μας τρομάζει η καλοσύνη ή ακόμα η τρυφερότητα!

Εδώ θα προσέθετα κάτι ακόμα: να φροντίζει κανείς, να προστατεύει απαιτεί καλοσύνη, χρειάζεται  τρυφερότητα. Στα Ευαγγέλια, ο άγιος Ιωσήφ εμφανίζεται ως δυνατός και θαρραλέος άνδρας, κι ωστόσο στην καρδιά του βλέπουμε μεγάλη τρυφερότητα, που δεν είναι η αρετή των αδύναμων, αλλά μάλλον ένδειξη δύναμης πνεύματος και ικανότητα για φροντίδα, για συμπάθεια, για γνήσιο άνοιγμα προς τους άλλους, για αγάπη. Δεν πρέπει να φοβόμαστε την καλοσύνη, την τρυφερότητα!

Σήμερα, μαζί με τη γιορτή του αγίου Ιωσήφ, γιορτάζουμε την έναρξη του λειτουργήματος του νέου Επισκόπου Ρώμης, του Διαδόχου του αποστόλου Πέτρου, λειτούργημα που εμπεριέχει επίσης κάποια εξουσία. Ο Ιησούς Χριστός έδωσε, ασφαλώς, εξουσία στον Πέτρο, αλλά τι είδους εξουσία ήταν αυτή; Οι τρεις ερωτήσεις του Ιησού στον Πέτρο αν τον αγαπά ακολουθούνταν από τρεις εντολές: βόσκε τα αρνία μου, ποίμαινε τα πρόβατά μου. Ας μην ξεχνάμε ποτέ ότι η αυθεντική εξουσία είναι διακονία, και ότι ο Πάπας επίσης, όταν ασκεί εξουσία, οφείλει να μετέχει ακόμα πληρέστερα σ’ εκείνη τη διακονία που το ακτινοβόλο αποκορύφωμά της βρίσκεται στον Σταυρό. Οφείλει να εμπνέεται από την ταπεινή, συγκεκριμένη και πιστή διακονία που χαρακτήριζε τον άγιο Ιωσήφ, και, όπως εκείνος, οφείλει να ανοίγει την αγκαλιά του για να προστατεύει όλο τον λαό του Θεού, και ν’ αγκαλιάζει με τρυφερή στοργή ολόκληρη την ανθρωπότητα, ιδιαίτερα τους πιο φτωχούς, τους πιο αδύναμους, τους πιο ασήμαντους, εκείνους που ο ευαγγελιστής Ματθαίος, όταν αναφέρεται στην έσχατη κρίση, καταχωρεί ως κριτήριο αγάπης: τους πεινασμένους, τους διψασμένους, τους ξένους, τους γυμνούς, τους άρρωστους και τους φυλακισμένους (Μτ 25, 31-46). Μόνο όσοι διακονούν με αγάπη είναι ικανοί να προστατεύουν!

Στο δεύτερο  Ανάγνωσμα, ο απόστολος Παύλος μιλάει για τον Αβραάμ που, μολονότι δεν είχε λόγο να ελπίζει, έδειξε εμπιστοσύνη και στήριξε την ελπίδα του στον Θεό! «Παρ’ ελπίδα επ’ ελπίδι επίστευσεν» (Ρωμ 4, 18). Το ίδιο και σήμερα, μέσα σε τόσο πολύ σκοτάδι, είναι ανάγκη να δούμε το φως της ελπίδας και να γίνουμε εκείνοι που φέρνουν στους άλλους την ελπίδα.  Να προστατεύεις τη δημιουργία, να προστατεύεις κάθε άνθρωπο, να φροντίζεις γι’ αυτούς με τρυφερότητα και αγάπη σημαίνει να ανοίγεις έναν ορίζοντα ελπίδας, σημαίνει ν’ αφήνεις μιαν αχτίδα φως να διαπερνά τα βαριά σύννεφα, σημαίνει να φέρνεις τη θαλπωρή της ελπίδας! Για τους πιστούς, για μας τους Χριστιανούς, σαν τον Αβραάμ, σαν τον άγιο Ιωσήφ, η ελπίδα που φέρνουμε εδράζεται πάνω στον ορίζοντα του Θεού, που ανοίχτηκε μπροστά μας στο πρόσωπο του Χριστού. Είναι μια ελπίδα χτισμένη πάνω στον βράχο που είναι ο Θεός.

Η προστασία του Ιησού και της Μαρίας, η προστασία της όλης δημιουργίας, η προστασία του κάθε προσώπου, ειδικά των φτωχότερων, η προστασία του εαυτού μας: αυτή είναι η διακονία που ο Επίσκοπος Ρώμης καλείται να επωμισθεί, διακονία ωστόσο στην οποία όλοι μας έχουμε κληθεί, ώστε το άστρο της ελπίδας να λάμψει αστραφτερό. Ας προστατέψουμε με αγάπη όλα όσα μας έδωσε ό Θεός!

Με τις πρεσβείες της Παρθένου Μαρίας, του αγίου Ιωσήφ, των αποστόλων Πέτρου και Παύλου και του αγίου Φραγκίσκου, το άγιο Πνεύμα ας συνοδεύει το λειτούργημά μου, και παρακαλώ όλους σας να προσεύχεστε για μένα! Αμήν.+