Μεγάλος Αδελφός

ΚΟΙΝΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΠΑΠΑ ΦΡΑΓΚΙΣΚΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΠΑΤΡΙΑΡΧΟΥ ΜΟΣΧΑΣ ΚΑΙ ΠΑΣΗΣ ΡΩΣΙΑΣ ΚΥΡΙΛΛΟΥ

«Η χάρις του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού και η αγάπη του Θεού και Πατρός και η κοινωνία του Αγίου Πνεύματος μετά πάντων υμών» (2 Κορ 13, 13).

  1. Οι δύο προκαθήμενοι ευχαριστούν τον Τριαδικό Θεό για τη συνάντηση αυτή, πρώτη στην ιστορία. Εκφράζουν τη χαρά τους που συναντιούνται αδελφικά για να συζητήσουν «δια ζώσης» τις αμοιβαίες σχέσεις των Εκκλησιών, τα ουσιώδη προβλήματα των πιστών και τις προοπτικές εξέλιξης του ανθρώπινου πολιτισμού.
  2. Η συνάντηση αυτή έγινε στην Κούβα, σημείο διασταύρωσης Βορρά Νότου και  Ανατολής Δύσης, σύμβολο ελπίδων  του «Νέου Κόσμου» και των δραματικών γεγονότων του 20ού αι. και ο λόγος τους απευθύνεται στους λαούς της Λατινικής Αμερικής και των άλλων Ηπείρων. Χαίρονται για τη επιτόπια δυναμική ανάπτυξη της χριστιανικής πίστης και βλέπουν το ισχυρό θρησκευτικό δυναμικό και την αιωνόβια χριστιανική παράδοση εκατομμυρίων ανθρώπων ως το εχέγγυο ενός μεγάλου μέλλοντος για την περιοχή.
  3. Καθώς συναντιούνται μακριά από τις παλαιές διαμάχες του «Αρχαίου Κόσμου», αισθάνονται την ανάγκη μιας κοινής προσπάθειας καθολικών και ορθοδόξων, όταν καλούνται  μετά πραότητος και φόβου προς απολογίαν παντί τω αιτούντι περί της εν ημίν ελπίδος (πρβλ.1Πε 3, 15).
  4. Επισημαίνουν ως κοινά σημεία ευχαριστίας στον Θεό τις δωρεές που απορρέουν από την έλευση στον κόσμο του μονογενούς του Υιού, την κοινή πνευματική Παράδοση της πρώτης χριστιανικής χιλιετίας, με μάρτυρες αυτής της Παράδοσης την ευλάβεια προς την  Παναγία και τους αγίους και μάρτυρες.
  5. Παρά την κοινή αυτή Παράδοση, καθολικοί και ορθόδοξοι δεν έχουν ευχαριστιακή κοινωνία. Η διαίρεση μεταξύ τους οφείλεται σε πληγές από συγκρούσεις μακρινές ή πρόσφατες και σε προγονικά κληρονομημένες αποκλίσεις ως προς την κατανόηση και την ερμηνεία της πίστης τους στον Τριαδικό Θεό. Οικτίρουν τον εαυτό τους για τη χαμένη ενότητα, απόρροια της ανθρώπινης αδυναμίας και της αμαρτίας, παρά την αρχιερατική Προσευχή του Χριστού «ίνα ώσιν εν» (Ιω 17,21).
  6. Ελπίζουν η συνάντησή τους να συμβάλει στην αποκατάσταση αυτής της ενότητας, παρά τα ανυπέρβλητα εμπόδια, και να εμπνεύσει στους πιστούς θερμότερη προσευχή για την ενότητα ως σημείον ελπίδας για κάθε καλοπροαίρετο άνθρωπο.
  7. Εκφράζουν τη θέληση, υπερνικώντας τις ιστορικές διαστάσεις, να ενώσουν τις προσπάθειές τους σε μια μαρτυρία του Ευαγγελίου και της κοινής κληρονομιάς της Εκκλησίας ως κοινή απάντηση στις προκλήσεις του σύγχρονου κόσμου, μια ομόψυχη μαρτυρία της αλήθειας, επιβεβλημένη από τη χριστιανική συνείδηση και την ποιμαντική ευθύνη στο κρίσιμο σημείο αλλαγής του ανθρώπινου πολιτισμού.
  8. Αναφέρουν ιδιαίτερα τις περιοχές όπου οι χριστιανοί υφίστανται διωγμούς, χώρες της Εγγύς Ανατολής και της Βόρειας Αφρικής, Συρία, Ιράκ  και άλλες με  ολοκληρωτικές καταστροφές και μαζικές εξόδους των χριστιανών από τόπους όπου στους αποστολικούς χρόνους είχε αρχίσει να διαδίδεται η χριστιανική πίστη σε συμβίωση με άλλες θρησκευτικές κοινότητες.
  9. Κάνουν έκκληση στη διεθνή κοινότητα για άμεση επέμβαση υπέρ των χριστιανών της Εγγύς Ανατολής αλλά και άλλων θρησκευτικών κοινοτήτων, θυμάτων του εμφυλίου πολέμου , του χάους και των τρομοκρατών.
  10. Επισημαίνουν την έλλειψη στέγης και εφοδίων σε εκατομμύρια ανθρώπων στη Συρία και στο Ιράκ, εκτός από τα εκατομμύρια των νεκρών, και κάνουν έκκληση στη διεθνή κοινότητα για αποκατάσταση της ειρήνης μέσω διαλόγου και προσφορά ανθρωπιστικής βοήθειας στους δεινοπαθούντες και στους πρόσφυγες. Ιδιαίτερα καλούν σε βοήθεια για την απελευθέρωση των απαχθέντων τον Απρίλιο του 2013 Μητροπολιτών Αλεπίου Παύλου και Ιωάννου Ιμπραήμ.
  11. Καλούν σε τράπεζα διαπραγματεύσεων όσους ενέχονται στις συγκρούσεις στην Εγγύς Ανατολή ώστε να αποκατασταθεί η ειρήνη και η αδελφική συνύπαρξη διαφορετικών πληθυσμών. Ταυτόχρονα να ληφθούν συντονισμένα μέτρα για τον τερματισμό της τρομοκρατίας. Καλούν τους χριστιανούς και όσους πιστεύουν στο Θεό να προσεύχονται θερμά για τη σωτηρία της δημιουργίας από την καταστροφή και για την αποτροπή ενός νέου παγκοσμίου πολέμου. Για μια σταθερή και διαρκή ειρήνη είναι απαραίτητες οι κοινές αξίες που έχουν ως θεμέλιο το Ευαγγέλιο του Ιησού Χριστού.
  12. Υποκλίνονται μπροστά στο μαρτύριο εκείνων που έδωσαν τη ζωή τους για να μην αποστατήσουν από τον Χριστό. Αυτοί είναι το εχέγγυο της ενότητας των χριστιανών. Και τους απευθύνουν τα λόγια του Αποστόλου (1 Πε 4, 12-13).
  13. Διακηρύσσουν ότι κανένα έγκλημα δεν μπορεί να επικαλείται το όνομα του Θεού και καλεί τους θρησκευτικούς ηγέτες  σε διαθρησκειακό διάλογο και σε μια υπεύθυνη διαπαιδαγώγηση των πιστών τους ώστε να σέβονται τις πεποιθήσεις όσων ανήκουν σε διαφορετικές παραδόσεις.
  14. Εκφράζουν τις ευχαριστίες τους στον Θεό για την υψηλή ποιότητα θρησκευτικής ελευθερίας και την ανανέωση της χριστιανικής πίστης στη Ρωσία και στις άλλες ανατολικές χώρες όπου επί δεκαετίες είχαν επικρατήσει άθεα καθεστώτα. Μετά τη συντριβή των αλυσίδων  του μαχόμενου αθεϊσμού, σε ένα τέταρτο του αιώνος  χτίστηκαν δεκάδες χιλιάδες ναοί, άνοιξαν εκατοντάδες μονές και ιδρύματα θεολογικής διδασκαλίας. Φιλανθρωπική και κοινωνική δράση αναπτύσσεται όπου ορθόδοξοι και καθολικοί συνεργάζονται.
  15.  Παράλληλα αναφέρουν ότι τους απασχολεί η κατάσταση σε αρκετές χώρες όπου υπάρχει περιορισμός στις θρησκευτικές ελευθερίες γνώμης και ζωής. Σε ορισμένες χώρες, μετασχηματισμένες σε εκκοσμικευμένες κοινωνίες, ξένες προς κάθε αναφορά στον Θεό και στην αλήθεια του, τα δικαιώματα των χριστιανών κινδυνεύουν να περιοριστούν και οι χριστιανοί να περιθωριοποιηθούν.
  16. Η διαδικασία της ένταξης  στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ύστερα από τόσους αιώνες αιματηρών συγκρούσεων, ενώ φάνηκε ως εχέγγυο ειρήνης και ασφάλειας, δημιουργεί επιφυλάξεις ως προς τον σεβασμό των θρησκευτικών ταυτοτήτων. Εκφράζουν την πεποίθηση ότι η Ευρώπη πρέπει να μείνει πιστή στις χριστιανικές της ρίζες και ότι οι ευρωπαίοι χριστιανοί Ανατολής και Δύσης ενωμένοι πρέπει να συμβάλουν σ’ αυτό.
  17. Διαπιστώνουν καταστάσεις άκρας ανέχειας ενώ αυξάνουν τα υλικά αγαθά της ανθρωπότητας. Μετανάστες και πρόσφυγες χτυπούν την πόρτα των πλούσιων χωρών ενώ ο απεριόριστος καταναλωτισμός ορισμένων ανεπτυγμένων χωρών εξαντλεί προοδευτικά τον πλούτο του πλανήτη. Η άνιση κατανομή των αγαθών προκαλεί αύξηση του αισθήματος αδικίας ως προς το σύστημα των καθιερωμένων διεθνών σχέσεων.
  18. Οι χριστιανικές Εκκλησίες καλούνται να υπερασπιστούν τις απαιτήσεις της δικαιοσύνης, να σεβαστούν τις παραδόσεις των λαών και να ασκήσουν έμπρακτη αλληλεγγύη. Διακηρύττουν ως χρέος των χριστιανών να μην ξεχνούν τα λόγια του Αποστόλου Παύλου στο εδάφιο 1 Κορ 1, 27 – 29.
  19. Εκφράζεται η ανησυχία για την κρίση της οικογένειας. Ορθόδοξοι και Καθολικοί καλούνται να μαρτυρούν ότι αυτή είναι ένας δρόμος αγιότητας μέσω της πιστότητας των συζύγων, της αναπαραγωγής, της ανατροφής των παιδιών, της αλληλεγγύης μεταξύ των γενεών και της φροντίδας των πιο αδύνατων.
  20. Η οικογένεια έχει ως θεμέλιο τον γάμο, πράξη ελεύθερης και πιστής αγάπης μεταξύ ενός άνδρα και μιας γυναίκας. Ο γάμος, σχολείο αγάπης και πιστότητας, σφραγίζει την ένωσή τους, και τους μαθαίνει να δέχονται ο ένας τον άλλον ως δώρο. Εκφράζεται η λύπη για την εξομοίωση με τον γάμο άλλων μορφών συμβίωσης, καθώς και για την έκπτωση από τη δημόσια συνείδηση της καθιερωμένης από τη βιβλική παράδοση αντίληψης της πατρότητας και της μητρότητας ως ιδιαίτερες κλήσεις του άνδρα και της γυναίκας μέσα στο γάμο.
  21. Καλούνται όλοι στον σεβασμό του δικαιώματος στη ζωή, ιδίως των αγέννητων εμβρύων (πρβλ Γεν 4,10). Η καλούμενη ευθανασία οδηγεί ηλικιωμένους και ανάπηρους να αισθάνονται ως υπερβολικό βάρος στην οικογένεια και στην κοινωνία. Ανησυχία προκαλεί επίσης η ανάπτυξη βιοϊατρικής αναπαραγωγής γιατί ο χειρισμός της ανθρώπινης ζωής αποτελεί πρόσβαση στα θεμέλια της ύπαρξης του ανθρώπου, που δημιουργήθηκε κατ’ εικόνα Θεού. Υπενθυμίζουν, ως έχουν χρέος, το αμετάβλητο των χριστιανικών ηθικών αρχών, που βασίζονται στον σεβασμό της αξιοπρέπειας του ανθρώπου που καλείται να ζήσει σύμφωνα με το σχέδιο του Δημιουργού του.
  22. Απευθύνονται ειδικά στη χριστιανική  νεότητα για να της πουν ότι είναι δικό της χρέος να μην κρύβει το τάλαντό της στη γη (Μτ 25, 25), αλλά να χρησιμοποιεί όλες τις από Θεού δοσμένες ικανότητές της για τη διάδοση της αλήθειας του Χριστού και την εφαρμογή στη ζωή της των ευαγγελικών εντολών της αγάπης του Θεού και του πλησίον,  πηγαίνοντας με θάρρος κόντρα στο ρεύμα των σύγχρονων κοσμικών κανόνων.
  23. Διαβεβαιώνουν τους νέους ότι ο Θεός τους αγαπά και περιμένει να γίνουν μαθητές και απόστολοί του, φως του κόσμου, που τα έργα τους θα γίνουν αφορμή δοξολογίας του Θεού (Μτ 5,14,16).  Τους παροτρύνουν να ανατρέφουν τα παιδιά τους χριστιανικά μεταδίδοντάς τους τον πολύτιμο μαργαρίτην  (Μτ 13, 46) της πίστης που έλαβαν από τους προγόνους και να μην ξεχνούν ότι ηγοράσθησαν τιμής (1 Κο 6,20) με τον σταυρικό θάνατο του Ιησού Χριστού.
  24. Ορθόδοξοι και Καθολικοί είναι ενωμένοι όχι μόνο με την κοινή Παράδοση της Εκκλησίας της πρώτης χιλιετίας, αλλά και με την κοινή αποστολή του κηρύγματος του Ευαγγελίου στον σύγχρονο κόσμο, κάτι που προϋποθέτει τον αμοιβαίο σεβασμό και αποκλείει κάθε μορφή προσηλυτισμού. Από την πεποίθηση ότι δεν είμαστε ανταγωνιστές αλλά αδελφοί, προκύπτουν οι μεταξύ μας και προς τους άλλους πράξεις μας. Παροτρύνουν καθολικούς και ορθοδόξους σε όλες τις χώρες, να μάθουν να ζουν με ειρήνη, αγάπη  και ομοφροσύνη (Ρωμ 15,5), να μην  παίρνει η μία Εκκλησία τους πιστούς της άλλης, αλλά να διαδίδουν το Ευαγγέλιο εκεί που δεν έχει διδαχθεί, κατά το πρότυπο του Παύλου (Ρωμ 15,20).
  25. Διατυπώνεται η ελπίδα ότι αυτή η συνάντηση θα συντελέσει στη συμφιλίωση όπου υπάρχουν εντάσεις μεταξύ ελληνο-καθολικών και ορθοδόξων, Είναι πια σαφές ότι η μέθοδος της «ουνίας» δεν οδηγεί στην ενότητα. Ωστόσο εκκλησιαστικές κοινότητες που εμφανίστηκαν σε ειδικές ιστορικές συγκυρίες έχουν το δικαίωμα  να υπάρχουν  ειρηνικά με τους γείτονές τους, συμφιλιωμένοι και σε συνύπαρξη.
  26. Εκφράζεται η θλίψη για τις θανατηφόρες διαμάχες στην Ουκρανία που προκάλεσαν πληγές και βαριά οικονομική και ανθρωπιστική κρίση. Απευθύνεται έκκληση όλων των μερών της σύγκρουσης σε σύνεση, κοινωνική αλληλεγγύη και ειρηνευτικές διεργασίες. Επίσης προς τις Εκκλησίες στην Ουκρανία να εργαστούν για την κοινωνική ομόνοια, να μη  μετέχουν στη σύγκρουση και να μην υποστηρίζουν  μια ανάπτυξη μεταγενέστερη της σύγκρουσης (;).
  27. Εκφράζεται η ελπίδα ότι το σχίσμα μεταξύ των ορθοδόξων πιστών της Ουκρανίας θα υπερβαθεί με βάση τους υπάρχοντες κανόνες, ότι όλοι οι ορθόδοξοι χριστιανοί της Ουκρανίας θα ζήσουν με ειρήνη και ομόνοια, με τη συμβολή σ’ αυτό και των καθολικών κοινοτήτων, ώστε να γίνεται ορατή η χριστιανική αδελφοσύνη.
  28. Μέσα στον σύγχρονο κόσμο τον πολύμορφο και ταυτόχρονα ενωμένο από μια κοινή μοίρα, καθολικοί και ορθόδοξοι καλούνται να συνεργαστούν αδελφικά για το άγγελμα του Ευαγγελίου της σωτηρίας, να μαρτυρήσουν από κοινού για την ηθική αξιοπρέπεια και την αυθεντική ελευθερία του προσώπου, «ώστε ο κόσμος να πιστέψει» (Ιω 17, 21). Αυτός ο κόσμος που μέσα του εξαφανίζονται προοδευτικά τα πνευματικά στηρίγματα της ανθρώπινης ύπαρξης, περιμένει από εμάς μια ισχυρή χριστιανική μαρτυρία σε όλους τους τομείς της προσωπικής και κοινωνικής ζωής. Από τη δική μας ικανότητα να δώσουμε από κοινού μαρτυρία του Πνεύματος της Αληθείας σ’ αυτούς τους δύσκολους καιρούς εξαρτάται εν πολλοίς το μέλλον της ανθρωπότητας.
  29. Στην τολμηρή μαρτυρία της αλήθειας του Θεού και του Ευαγγελίου της σωτηρίας είθε να μας βοηθήσει ο Θεάνθρωπος Ιησούς Χριστός, ο Κύριος και Σωτήρας μας, που μας ενδυναμώνει πνευματικά με την αδιάψευστη υπόσχεσή του : «Μη φοβάσαι,  μικρό μου ποίμνιο. Σ’ εσάς θέλησε ο Πατέρας σας να δώσει τον καινούργιο κόσμο της Βασιλείας του» (Λκ 12, 32) !
  30. Ο Χριστός είναι η πηγή της χαράς και της ελπίδας. Η πίστη σ’ Αυτόν μεταμορφώνει τη ζωή του ανθρώπου, της δίνει νόημα. Απ’ αυτό μπόρεσαν να πεισθούν μέσω της εμπειρίας τους όλοι εκείνοι στους οποίους βρίσκουν εφαρμογή οι λόγοι του αποστόλου Πέτρου : « Εσείς που κάποτε δεν ήσασταν καν λαός, τώρα γίνατε λαός του Θεού· εσείς που άλλοτε δεν είχατε ελεηθεί, βρήκατε τώρα έλεος» (1 Πε 2,10).
  31. Πλήρεις ευγνωμοσύνης για τη δωρεά της αμοιβαίας κατανόησης που εκδηλώθηκε στη διάρκεια της συνάντησής μας, στρεφόμαστε με ελπίδα στην Παναγία Θεοτόκο, και την επικαλούμαστε με τα λόγια της αρχαίας προσευχής : «Υπό την σκέπην του ελέους σου καταφεύγουμε, υπεραγία Θεοτόκε». Είθε η Μακαρία Παρθένος Μαρία, με τη μεσιτεία της, να ευλογήσει την αδελφοσύνη αυτών που την τιμούν, ώστε τον καιρό που έχει ορίσει ο Θεός να βρεθούν συναγμένοι εν ειρήνη και ομονοία σε ένα και τον ίδιο Λαό του Θεού, προς δόξαν της υπεραγίας και αδιαιρέτου Τριάδος !

 

                   Φραγκίσκος                                                          Κύριλλος

               Επίσκοπος Ρώμης                                            Πατριάρχης Μόσχας

 Πάπας της καθολικής Εκκλησίας                                    και πάσης Ρωσίας

       12 Φεβρουαρίου 2016, La Havane (Κούβα)