Μεγάλος Αδελφός

ΕΠΙΣΚΕΨΗ ΣΤΗ ΣΥΝΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΡΩΜΗΣ

 Κυριακή 17 Ιανουαρίου 2016

 

Αγαπητοί αδελφοί και αδελφές,

Είμαι ευτυχής που βρίσκομαι σήμερα ανάμεσά σας μέσα σ’ αυτόν τον (κύριο) Ναό. Ευχαριστώ τον ραβίνο Di Segni, Mme Dureghello και  Me Gattegna για τα ευγενικά τους λόγια· και σας ευχαριστώ όλους για τη θερμή σας υποδοχή. Ευχαριστώ, Todà rabbà !

Με την ευκαιρία της πρώτης μου, ως Επισκόπου Ρώμης, επίσκεψης σ’ αυτή τη συναγωγή, επιθυμώ να σας εκφράσω, όπως και σε όλες τις ιουδαϊκές κοινότητες, τον αδελφικό χαιρετισμό ειρήνης αυτής εδώ της Εκκλησίας και ολόκληρης της καθολικής Εκκλησίας.

 

Οι μεταξύ μας σχέσεις μ’ ενδιαφέρουν πολύ. Ήδη στο Μπουένος Άιρες συνήθιζα να πηγαίνω στις συναγωγές και να συναντώ τις κοινότητες που συγκεντρώνονταν εκεί, να παρακολουθώ από κοντά τις ιουδαϊκές γιορτές και ημέρες μνήμης και να ευχαριστώ τον Κύριο, που μας δίνει τη ζωή και μας συνοδεύει στον δρόμο της ιστορίας. Με τον καιρό, δημιουργήθηκε ένας πνευματικός δεσμός και ευνόησε τη γέννηση αυθεντικών σχέσεων φιλίας και ενέπνευσε επίσης μια κοινή δέσμευση.  Στον διαθρησκειακό διάλογο, είναι θεμελιώδες να συναντιόμαστε σαν αδέλφια μπροστά στον Δημιουργό μας και να Τον υμνούμε, να έχουμε αμοιβαίο σεβασμό και εκτίμηση μεταξύ μας, και να προσπαθούμε να συνεργαζόμαστε. Και μέσα στον διάλογο μεταξύ ιουδαϊσμού και χριστιανισμού, υπάρχει ένας μοναδικός και ιδιαίτερος δεσμός, λόγω των ιουδαϊκών ριζών του χριστιανισμού : ιουδαίοι και χριστιανοί  οφείλουν λοιπόν να αισθάνονται αδελφοί, ενωμένοι από τον ίδιο Θεό και από μια πλούσια κοινή κληρονομιά (βλ.Nostra oetate, n. 4), πάνω στην οποία να βασιζόμαστε και να συνεχίζουμε να χτίζουμε το μέλλον.

Με αυτήν εδώ την επίσκεψη, εγγράφομαι   στη γενιά των προκατόχων μου. Ο Πάπας Ιωάννης Παύλος  2ος  ήρθε εδώ τριάντα χρόνια πριν, στις 13 Απριλίου 1986· και ο Πάπας Βενέδικτος 16ος  ήταν ανάμεσά σας εδώ και έξι χρόνια. Ο Ιωάννης Παύλος 2ος , με την ευκαιρία αυτή, επινόησε την ωραία έκφραση «πρωτότοκοι αδελφοί» και πράγματι, είστε τα πρωτότοκα αδέλφια μας στην πίστη. Ανήκουμε όλοι σε μια και μόνο οικογένεια, στην οικογένεια του Θεού, που μας συνοδεύει και μας προστατεύει ως  λαό του. Μαζί, ως ιουδαίοι και καθολικοί, καλούμαστε ν’ αναλάβουμε τις ευθύνες μας έναντι αυτής της πόλης, προσφέροντας την προπάντων πνευματική συμμετοχή μας και με προτεραιότητα την επίλυση των διαφόρων σύγχρονων προβλημάτων. Εύχομαι  η εγγύτητα, η αμοιβαία γνώση και  εκτίμηση ανάμεσα στις δύο μας κοινότητες στην πίστη ν’ αυξάνουν ολοένα και περισσότερο. Για τον λόγο αυτόν είναι σημαντικό το γεγονός ότι ήρθα ανάμεσά σας σήμερα 17 Ιανουαρίου, ημέρα που η ιταλική επισκοπική Συνδιάσκεψη γιορτάζει την «Ημέρα του διαλόγου μεταξύ καθολικών και ιουδαίων».

Λίγο πριν θυμηθήκαμε την 50η επέτειο της συνοδικής διακήρυξης Nostra oetate της Β΄ Βατικανής, που κατέστησε δυνατό τον συστηματικό διάλογο μεταξύ της καθολικής Εκκλησίας και του ιουδαϊσμού. Την 28η  του περασμένου Οκτωβρίου, στην πλατεία του Αγίου Πέτρου, είχα την ευκαιρία να χαιρετίσω πολλούς ιουδαίους εκπροσώπους, και εκφράστηκα ως εξής : «Αξίζει να ευχαριστήσουμε ιδιαίτερα τον Θεό για την πραγματική μεταμόρφωση που επήλθε, στη διάρκεια αυτών των 50 χρόνων, στη σχέση μεταξύ των χριστιανών και των ιουδαίων. Η αδιαφορία και η αντίθεση μετατράπηκαν σε συνεργασία και ευμένεια. Από εχθροί και ξένοι, γίναμε φίλοι και αδελφοί. Η Σύνοδος, με τη διακήρυξη Nostra oetate , χάραξε τον δρόμο : ‘‘ναι’’ στην εκ νέου ανακάλυψη των ιουδαϊκών ριζών του χριστιανισμού· ‘‘όχι’’ σε κάθε μορφή αντισημιτισμού και καταδίκη κάθε προσβολής, διάκρισης και δίωξης που προκύπτουν από αυτόν». Η  Nostra oetate προσδιόρισε θεολογικά  για πρώτη φορά, απερίφραστα, τις σχέσεις της καθολικής Εκκλησίας με τον ιουδαϊσμό. Φυσικά, η διακήρυξη αυτή δεν έλυσε όλα τα θεολογικά ερωτήματα που μας αφορούν, αλλά αναφέρθηκε σ’ αυτά με τρόπο ενθαρρυντικό, προμηθεύοντας ένα πολύ σημαντικό ερέθισμα για απαραίτητες συμπληρωματικές σκέψεις. Σχετικά, στις 10 Δεκεμβρίου 2015, η Επιτροπή για τις θρησκευτικές σχέσεις με τον ιουδαϊσμό δημοσίευσε ένα καινούργιο πρακτικό που θίγει τα θεολογικά ερωτήματα που προέκυψαν στη διάρκεια δεκαετιών που ακολούθησαν τη διάδοση της  Nostra oetate. Πράγματι  η θεολογική διάσταση του διαλόγου μεταξύ ιουδαίων και καθολικών αξίζει να βαθαίνει όλο και περισσότερο, και επιθυμώ να ενθαρρύνω όλους όσοι εμπλέκονται σ’ αυτό τον διάλογο να συνεχίσουν προς αυτή την κατεύθυνση, με διάκριση και  επιμονή. Ειδικά από θεολογική άποψη, ο ανελλιπής σύνδεσμος που ενώνει τους χριστιανούς και τους ιουδαίους φαίνεται σαφώς. Οι χριστιανοί, για να κατανοηθούν μεταξύ τους, δεν μπορούν να μην αναφερθούν  στις ιουδαϊκές ρίζες, και η Εκκλησία, αν και διδάσκει τη σωτηρία μέσω της πίστης στον Χριστό, αναγνωρίζει το αμετάκλητο της Παλαιάς Διαθήκης και την αμετακίνητη και πιστή αγάπη του Θεού για τον Ισραήλ.

Τα θεολογικά ερωτήματα δεν πρέπει  να μας κάνουν να μη βλέπουμε τις μεγάλες προκλήσεις που αντιμετωπίζει ο σημερινός κόσμος. Την πρόκληση της ολοκληρωτικής και στο εξής πρωταρχικής οικολογίας, και ως χριστιανοί και ιουδαίοι, μπορούμε και οφείλουμε να προσφέρουμε στην ανθρωπότητα ολόκληρη το μήνυμα της Βίβλου για τη διάσωση της δημιουργίας. Συγκρούσεις, πόλεμοι, μορφές βίας και αδικίας ανοίγουν βαθιές πληγές στους κόλπους της ανθρωπότητας και μας καλούν να ενδυναμώσουμε τη δέσμευσή μας για την επικράτηση της ειρήνης και της δικαιοσύνης. Η άσκηση βίας από άνθρωπο σε άνθρωπο βρίσκεται σε αντίφαση με κάθε θρησκεία άξια να λέγεται θρησκεία, και ιδιαίτερα με τις τρεις μεγάλες μονοθεϊστικές θρησκείες. Η ζωή είναι ιερή, ως δώρο  του Θεού. Η πέμπτη εντολή του δεκαλόγου λέει :  «Οὐ φονεύσεις»(Εξ 20,13). Ο Θεός είναι ο Θεός της ζωής και θέλει πάντα να την προάγει και να την προασπίζεται· κι εμείς, δημιουργημένοι κατ’ εικόνα και ομοίωσή του πρέπει να κάνουμε το ίδιο. Κάθε ανθρώπινη ύπαρξη, ως δημιούργημα του Θεού, είναι αδελφός μας, ανεξάρτητα από την προέλευσή του ή τη θρησκευτική του ταυτότητα. Κάθε πρόσωπο οφείλει ν’ αντιμετωπίζεται με καλοσύνη, όπως το κάνει ο Θεός, που απλώνει το σπλαχνικό του χέρι σε όλους τους ανθρώπους, ανεξάρτητα από την πίστη τους και την προέλευσή τους, και φροντίζει εκείνους που έχουν περισσότερο την ανάγκη Του : τους φτωχούς, τους αρρώστους, τους περιθωριακούς και απροστάτευτους. Εκεί όπου η ζωή είναι σε κίνδυνο, καλούμαστε να την προστατέψουμε ακόμα περισσότερο. Ούτε η βία ούτε ο θάνατος δεν θα έχουν την τελευταία λέξη μπροστά στον Θεό, που είναι ο Θεός της αγάπης και της ζωής.  Οφείλουμε να προσευχόμαστε επίμονα ώστε να μας βοηθήσει να εφαρμόσουμε στους Αγίους Τόπους, στη Μέση Ανατολή, στην Αφρική και σε κάθε μεριά του κόσμου, τη λογική της ειρήνης, της συμφιλίωσης, της συγγνώμης, της  ζωής.

Ο ιουδαϊκός λαός, στη διάρκεια της ιστορίας του, γνώρισε τη βία και τον διωγμό, μέχρι και την εξόντωση των ευρωπαίων ιουδαίων κατά το Ολοκάυτωμα. Έξι εκατομμύρια άνθρωποι, μόνο και μόνο επειδή ανήκαν στον ιουδαϊκό λαό, υπήρξαν θύματα της πιο απάνθρωπης βαρβαρότητας, που διαπράχθηκε στο όνομα μιας ιδεολογίας που ήθελε να βάλει τον άνθρωπο στη θέση του Θεού. Στις 16 Οκτωβρίου 1943, περισσότεροι από χίλιοι άνδρες, γυναίκες και παιδιά της ιουδαϊκής κοινότητας της Ρώμης, εκτοπίστηκαν στο Άουσβιτς. Θέλω σήμερα να τους θυμηθούμε με όλη μας την καρδιά, με τρόπο ιδιαίτερο : τι υπέφεραν, οι αγωνίες τους, τα δάκρυά τους  δεν πρέπει ποτέ να ξεχαστούν. Και το παρελθόν πρέπει να μας γίνει μάθημα για το παρόν και το μέλλον. Το Ολοκαύτωμα μας διδάσκει πως πρέπει να είμαστε πάντα άκρως άγρυπνοι, για να μπορούμε να επεμβαίνουμε εγκαίρως στην υποστήριξη της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και της ειρήνης. Θα ήθελα να εκφράσω σε κάθε μάρτυρα του Ολοκαυτώματος που ζει ακόμα πόσο κοντά του είμαι· και χαιρετώ ιδιαίτερα όλους εσάς που είστε παρόντες εδώ.

Αγαπητοί πρωτότοκοι αδελφοί, οφείλουμε να είμαστε πραγματικά ευγνώμονες για όλα όσα μπόρεσαν να συντελεστούν αυτά τα τελευταία πενήντα χρόνια, γιατί η αμοιβαία κατανόηση, εμπιστοσύνη και αγάπη αυξήθηκαν και βάθυναν μεταξύ μας. Ας παρακαλούμε μαζί τον Κύριο να οδηγεί την πορεία μας προς ένα καλό, καλύτερο μέλλον. Ο Θεός έχει για μας σχέδια σωτηρίας, όπως το λέει ο προφήτης Ιερεμίας :  «Ξέρω πολύ καλά τα σχέδια που έχω κάνει για σας, λέει ο Κύριος, σχέδια ειρήνης και όχι δυστυχίας, για να σας δώσω ένα μέλλον και μια ελπίδα»( Ιερ 29, 11).  Ο Κύριος να μας ευλογεί και να μας προστατεύει. Να φανερώνει πάνω μας το πρόσωπό του και να μας δίνει τη χάρη του. Να μας αποκαλύπτει το πρόσωπό του και να μας φέρνει την ειρήνη (πρβλ Αρ 6, 24-26 ). Shalom alechem !